Yumuşakçalar

Vücutları sert Bir Kabukla Korunmus Olan Yaratıklar

DENİZ kıyısında dolaşan herkes çeşitli renkte, çeşitli boyda kabuklular görür. Bazı kimseler bunların koleksiyonunu yapar, hatta isimlerini bilirler; ama hemen hiç biri o güzel kabukların içinde yaşamış olan hayvanı düşünmez. Aslında bunda hakları da yok değildir. Çünkü kabuğu incelemek ve toplamak, canlı bir yumuşakçayı incelemekten kolaydır.
Yumuşakçalar filum'una çok çeşitli hayvan girer. Çoğumuz bunların beş sınıfından ancak ikisini biliriz: «Salyangozlar» ve «midyeler.»
Yumuşakçalardan çoğunun kendilerini koruyacak kalkerli bir kabuğu vardır. Bu kabuk hayvanın salgıladığı bir maddenin sertleşmesiyle meydana gelir. Kabuğu olan her yumuşakçanın bu salgı ile kendine has kabuğunu yaratma özelliği vardır. Yumuşakçalar ancak kabuklarının biçimi ile tanınır, sınıflanırlar. Yumuşakçaların kabuğu çok defa pek güzel görünüşlü olmaları, üstelik saklanmalarının kolaylığı bakımından koleksiyon meraklılarının ilgisini çeker.
Kabuktan başka, yumuşakçalardan çoğunun ayağı da vardır. Bu ayak, bazı midyelerde olduğu gibi basit, etli bir organdan ibarettir; itmeye yarar. Bazen de, salyangozlarda olduğu gibi tırmanmaya yarayacak bir yapısı vardır. Öte yandan birçok yumuşakçanın ayağı yoktur. Meselâ istiridyeler ayaksızdır. Çift kabuklu yumuşakçaların belirli bir başı yoktur. Buna karşılık ahtapot' un büyük bir başı vardır, fakat onun da kabuğu yoktur.
Yumuşakçaların yedi binden fazla türü vardır. Bazı tür üyelerinin sayısı, istiridyeler gibi, sayılamayacak kadar çok olur. Hatta milyarları bulur, öte yandan bazılarının üye sayısı çok azdır.
Yumuşakçalar filumu 5 sınıfa ayrılır: «Kitonlar ve akrabaları» (amphineura); «diş kabukları» diye adlandırabileceğimiz «scaphopoda» lar; «salyangoz ve sümüklüböcekler (gastropoda «karından ayaklılar»); «midye ve istiridyeler» (pelecypoda); «ahtapot ve akrabaları» (cephalopoda «kafadan ayaklılar»).