YAK'LAR veya TİBET SIĞIRLARI veya HORULDAYAN SIĞIRLAR

YAK veya öbür adlarıyla «Tibet sığın» veya «horuldayan sığır» (Bos (Poephagus) grunniens), üçüncü adım, özellikle sırtına fazla yük yüklendiği zaman çıkardığı, seslerden alır.
Yabani yak dünyanın en soğuk ve en ıssız bölgelerinden Tibet yaylasında kışm 4 200 - 4 500 metre arasındaki, yazın ise 6 000 metreye kadarki yüksekliklerde yağar.
Biraz daha ufak olan evcil yak âdeta Tibet'in sembolü haline gelmistir. Bu mandamsı hayvan, sütü sağıldıktan başka, binek, çekim ve yük hayvanı olarak da kullanılır. Tibet'liler ekşimiş yak yağını çok severler, hattâ ornı çaylarına dahi katarlar. Yaklar tehlikeli dağ geçitlerinde ağır yükler taşırlar. Otomobil yolu olmayan ve insanların zamana değer vermedikleri bu yüksek üHcede, yak bütün ulaştırma problemlerini tek başına halledebilmektedir.

Hacimli bir hayvan:

İri erkek yaklar omuz hizasında hemen hemen 180 -182 santim boyunda ve 600 kilo ağırlığında olabilmektedirler. Bacaklan kısa, ayaklan iri ve yuvarlaktır. Burunları ve Kulakları ufak sayılır. Pürüzsüz ve yuvarlak boynuzları önce yukarıya ve dışa, sonra da öne doğru kıvrılır. Sırtlarmdaki tüyler yumuşaktır, fakat vücutlarının yanlarında ve altında son derece uzun olup saçak gibi yerleri süpürür. Tibetliler yak kıllarından çok faydalanırlar, Bir yak çiftinin kendi kıllarından örülmüş bir iple koşulduğu çok görülmüştür. Yak'ın rengi genellikle biteviye siyaha yakm koyu kahverengidir, yalnız burnunda biraz beyazlık bulunur.

Yak'ın kuyruğu:

Yak'ın kuyruğunun uzun tüylerden meydana gelmiş kaim bir püskülü vardır. Bu tüylü kuyruk bir zamanlar çok rağbetteydi ve devlet memurlanyla subayların başlıklannda rütbelerini gösterir bir süs olarak kullanılırdı. Bu kuyruklar ayrıca boyanıp sopalara geçirilir ve sinek öldürmede de iş görürdü. Bugün Tibet'te tarım islerinde kullanılan yai'larm çoğu kuyruksuzdur. Çünkü kuyrukları çoktan kesilip satılmıştır.
Yak'lar yükseklerdeki vadilerde yetişen kaba ve tel tel otlarla sabah  erken ve akşamlan geç saatlerde beslenirler. En tehlikeli yerlerde dahi sağlam adımlar atan bu güçlü dağcılar, gündüzleri dik ve çorak yamaçlarda dinlenir ve oldukları yerden bölgenin büyük bir kısmını kontrol altında bulundururlar. Görme ve işitme duygulan pek o kadar keskin değilse de, koku alma duygulan fevkalade gelişmiştir.
Dişilerle yavfruları yazın 10-100 başlık sürüler halinde toplaşırlar. Erkek yak'lar çiftleşme mevsiminin dışında yalnız hayvanlardır. Bu devrede her erkek kendine sürüden dört veya beş dişi ayırır. Çiftleşme dışındır, yavrular ise bundan on ay sonra sonbaharda dünyaya gelirler.