YABAN KANARYASI
(Serinus canaria)

«Yaban kanaryası», 12 -13 santimetre uzunluğundadır. Ergin erkekte boynun yanları ve alın sarımsı veya yeşil - gridir. Karın tarafı sarı -yeşildir. Vücudunun; yanlan koyu kahverengi boylamasına çizgilidir. Açık gri-kahverengi sırt tarafında boylamasına koyu lekeler göze çarpar. Kuyruk sokumu sandır. Yiyeceğinin büyük bir kısmı tohum, taze yeşillik ve sulu yemiş, özellikle incir gibi bitkisel maddelerden meydana gelir. Su, kanarya için büyük bir ihtiyaçtır. Çok kere küçük sürüler halinde su kenarlarında toplanır. Yıkanmayı da pek sever ve evcilleşmiş türler gibi kendini tepeden tırnağa ıslatır.
İtina ile yapılmış yuva ağaçların üzerinde gizlidir. Kanarya yumurtaları soluk deniz yeşili üzerinde kızı-lımsı kahverengi noktalarla beneklenrniştir, ender olarak hemen hemen tek renkli de olurlar. Sayısı 5 olan bu yumurtalar evcil kanaryanınkilere çok benzer. Kuluçka süresi de kanaryaların yabanilerinde ve evcillerinde eştir: 13 gündür.
İspanyollar 1478'de Kanarya adalarını zaptedince, kanaryaları kitle halinde yakalayarak İspanya'ya götürmüşler, bu sevimli kuşlar güzel sesleriyle kısa zamanda göze girerek insanların en yakın dostları arasına katılmışlar ve bütün Avrupa'ya yayılmışlardı. Yaban kanaryası esaret hayatının etkisiyle daha açık bir renk almak, özellikle sarılaşmak eğilimi gösterir. Fakat insanlar tarafından üretilen kanaryalar çok geçmeden medenî dünyanın ihtiyacını karşıladığından, gergek yaban kanaryaları aranmaz ve kuş pazarında görülmez oldu.
Otoriteler evcil kanaryaları başlıca üç gruba bölerler: Alman kanaryaları, Felemenk kanaryaları ve İngiliz kanaryaları. Alman kanaryaları da «adi Alman kanaryaları» ve soylu «Harz kanaryaları» olmak üzere
iki çeşittir. Adı Alman kanaryalarında renge ve şekle göre türlü çeşitler sayılır. Bu arada altın şansı, saman sarısı, beyaz kahvemsi - koyu sarı, gri-yeşil renkliler, ayrıca düz kafalılar ve çeşitli tiplerde hotozlular vardır. Bu farklı çeşitlerin çiftleştirilmesinden ise daha başka çiftler elde edilir. Buna karşılık soylu Harz kanaryalan'nda sınıflandırma sadece kuşun sesine dayamlara yapılır. Adi Alman kanaryası'nın sesinin birçok ötücü kuşlannkiııden üstün olmamasına karşılık, soylu Harz kanaryaları'nınki kalite, çeşitlilik ve kuvvet bakımından bülbülünkinden hiç de geri kalmaz. Harz kanaryası, adının ilginç bîr tarihçesi vardır. Almanya'daki Harz dağları bölgesi yerlileri yakın zamana ikadar kanarya yetiştiricilikleriyle ün salmışlardı, özellikle St. Andreasberg gerek yetiştirdiği kanaryaların sayısı, gerekse kanaryalarının üstün şarkıcılığıyle isim yapmış bir şehirdi. Sonradan Berlin, Dresden ve Hannover gibi başka bölgelerdeki Alman şehirlerinde de kanarya yetiştiriciliği alıp yürüyünce, soylu Harz kanaryaları'nın gerek sayısında, gerekse kalitesinde düşüş oldu.
Felemenk kanaryaları, Almanlardan üçte bir oranında daha iri, daha ince yapılı ve daha uzun bacaklıdır. Bu kanaryaların, vücutlarının çeşitli kısımlarında, daha ziyade uzamış, yumuşak ve aynı zamanda tırtıklı tüyler göze çarpar. Fakat Bu kanaryalar Alman kanaryalarından daha nazik yapılı oldukları gibi, sesleri de onlarınki kadar dolgun ve kuvvetli değildir.
İngiliz kanaryaları çok ilginç kuşlardır. Sayısız alt-türlerin en önemlisi, Harz kanaryalarından biraz daha kuvvetli, daha iri ve daha derli toplu yapılı olan «Nonvich kuşları» dır. Bunların esas rengi, vücudun her tarafında aynı kuvvette olan zengin bir sarıdır. Fakat yetiştiriciler bu kanaryalara kimyasal bir eylemle kuvveti alınmış biber gibi türlü maddeleri tüy dökümü mevsiminde yedirmek suretiyle turuncu - san ve kırmızı - sarı gibi sunî renkli çeşitler vücuda getirmişlerdir.