SÜNGERLER

BİTKİ GİBİ YAŞAYAN GARİP YARATIKLAR

BANYONUZDA   yıkanırken, ya da otomobilinizi temizlerken    kullandığınız    süngerler «sünger» (porifera) filum'una bağlı canlıların iskeletinden ibarettir. Süngerler yakın akrabası olmayan yaratıklardır. Birgözeliler'in bir çeşidinden geliştikleri, fakat o çeşidin bugün her hangi bir örneğinin kalmadığı  sanılmaktadır.
Süngerler su hayvanlarıdır. Tatlı sularda yaşayan bir tek çeşidini saymazsak hepsi denizde yaşar. Daha çok bitki, ya da çok dallı ağaçlara benzeyen süngerler, koloniler halinde birbirleriyle kaynaşmış olarak    yaşayan çok hücreli hayvanlardır.
Henüz olgun hale gelmemiş olan bir sünger kendi başına yüzebilir. Bu yüzüş sırasında bir kaya, ya da bir kabuğa, yahut başkaca sağlam bir yere rastlayınca oraya tutunur. Ergin hale geldikten sonra artık kıpırdayamaz. Ergin bir süngerin bacak vazifesi gören çıkıntıları yoktur. Sade bu kadar da değil, kasılan, solunum organları, duyu organları da yoktur.
Süngerlerden çoğunun vücudu silindir biçimindedir. Bunların vücudundaki delikler, suyun içeri girmesini sağlar. İçeri giren su ile birlikte hayvanın içindeki boşluğa besin maddeleri de gelir. Hayvanın vücudunun bir tarafındaki genişçe bir delik de, sindirim artıklarını dışarı atmaya yarar. Süngerler minik hayvan ve bitkilerle beslenir. Vücudunun içindeki boşlukta jelâtinli hücrelerden meydana gelmiş bir duvar vardır. Bu hücreler deniz suyundaki mineralleri ayırır ve çok yakından tanıdığımız sünger iskeletini yapmaya yarar.
Süngerler iskeletlerinin bileşimine göre sınıflara ayrılırlar. Bazılarının iskeleti kalsiyum karbonattan meydana gelmiştir. Bazılarınınki güzel cam gibi silisyumdan. Bazıları da cam gibi olmayan bir silisyum çeşidi kullanarak oldukça sert bir iskelet meydana getirirler. Öte yandan başka bir kısım süngerler de elâstikî olan ve ticarî değer taşıyan iskeletleri meydana getirir.
Bazı süngerler silindir biçiminde olmaz. Aksine yassıdırlar. Bunlar tıpkı yosun gibi bir kayanın üzerine boydan boya yayılırlar. Başka bir kısım süngerler de yarım küre biçimindedir.
Ancak süngerlerin birbirine benzeyen tek tarafı, özel deliklerinden suyu alması, alınan suyu özel kanallardan geçirerek içindeki besin maddelerini alması, sonra da alman suyu bir veya birçok delikten dışarı atmasıdır.
Bilginler üç bin sünger çeşidi olduğunu bildirmektedir. Bunlardan tatlı sularda yaşayanların sayısı önemsiz denecek kadar azdır. Ticarî değerleri de yoktur.
Bir müddetten beri suda bulunan bir ağaç kütüğünün altım incelediğimiz zaman tatlı su süngerlerine rastlamamız mümkündür. Tatlı su süngerleri genel olarak batık ağaç kütüklerinin, taşların üstünde yetişirler.
Deniz süngerleri sıcak suyu sever. Denizin dibinde kendilerine sağlam bir   temel   teşkil   eden   kayalıklara tutunarak büyür, gelişirler Deniz dibindeki akıntılar da ihtiyaçları olan besini ayaklarına getirir.