SAZLIK YELVESİ
(Emberiza  schoeniclus)

«Sazlık yelvesi» nin erkeğinde kafa, çene ve gerdan siyah, ensede başın etrafını çeviren bir halka göğüs ve karın beyaz, yanlar gri üzerine daha koyu ton uzunlamasına çizgili, bütün sırt koyu kahverengi, kuyruk yanlarda beyazla çevrili siyahtır. Bu kuşun uzunluğu 16 santimdir.
Sazlık yelvesi bütün Avrupa ile Kuzey ve Orta Asya'da etrafı sazlar ve kamışlarla çevrili batak yerlerde, ayrıca göl, nehir, deniz kıyılarıyle sulak çayırlarda barınır. Derme çatma yuvasını ıslak olmayan köşelerde köklerin ve otların arasına gizler. Dişi kuş 4-6 yumurtasının üzerinden hemen hiç kıpırdamaz, bir yabancının yuvaya yaklaşması halinde erkek sazlık yelvesi yetişerek acı acı haykırır.
Öbür yelvelerden «ekin yelvesi» (Emberiza calandra), 19-20 santim uzunluğunda ağır yapılı bir kuştur. Bu kahverengi ve beyaz renkli tür bütün Avrupa'da, Afrika'da Mısır'da Büyük Sahra'nm kuzeyinde ve Batı Asya'da yaşar. Yazın geniş, bereketli ve ekili topraklarda barınmayı sever.
Başı, boynu ve karnı tatlı bir san renkte olan «sarı yelve» (Emberiza citrinella), daha çok sevilen bir kuştur. 17 santim uzunluğundaki bu türün yurdu Kuzey ve Orta Avrupa' dır.
Bazı dillerde «yağ yelvesi» veya «bahçe yelvesi» de denilen «ortolon» (Emberiza hortulana) halk tarafından değilse bile, midesine düşkün olanlar arasında sarı yelve'den daha iyi tanınır. 18 santim uzunluğundaki kuşun başı ve boynu grimsi yeşil, çenesi ve gerdanı sarımsı, karnı tarçın kızılı, sırtı pas kahverengidir. Ortolon bütün Avrupa'da, Kuzey - batı Afrika'da ve Doğu İran ile Afganistan'a kadar Güney-batı Asya'da yaşar. Etinin lezzeti ta eski Romalılar zamanında bilinirdi. İtalya'da, Güney Fransa'da ve Yunan adalarında bugün hâlâ kitle halinde öldürülür, sıcak suda haşlanır ve 200 - 400ü sirke ve baharatla birlikte küçük fıçılara doldurulur. Bu şekilde hazırlanmış ortolon'lar meraklılarına yüksek fiyatla satılır.