Şahmeran ile akrabaları en garip görünüşlü Amerika kertenkeleleri arasındadır. Yabancı dillerde bu iguana'ya uygun görülen «basilisk» adı,önceleri Yunan mitolojisindeki yılan görünüşlü bir canavar için kullanılmıştı. Gerçek basilisk'lerle ilgisi olmayan mitolojik olanı, bakışı ve nefesiyle insanı öldürebilen son derece korkunç bir ejderdi. Uzun kuyruklu şahmeran'lar 60 santimden uzun olabilirler, fakat garip görünüşlerine rağmen zararsızdırlar. Erkek şahmeranların kafasında, sırtında ve kuyruğunun baş tarafında arkaya yönelen kırk kadar ışından meydana gelmiş ayrı üç parçalı ince bir tarak dikkati çeker. Şahmeranların bir özelliği de suyun yüzeyinde iki ayak üzerinde koşabilmeleridir. Meksikalılar bu yüzden bu iguanalara »pasorios» yani «nehir aşanlar» adını takmışlardır. Bu hayvanların su üzerinde yolculuk edebilmesinin sırrı ayaklarının hızlı hareketidir. Bu arada, su, şahmeran'ın nispeten hafif vücuduna kısa bir süre için destek olur. Fakat şahmeran duracak olursa, derhal batar ve yoluna yüzerek devam eder. Bu tür ister karada, ister suyun üzerinde olsun hızlı koşmak için ön ayaklarından yararlanmaz. Şahmeran'lar ve aralarında yakalı kertenkeleler (Crotaphytus collaris) de bulunan bazı kertenkeleler, arka ayakları üzerinde koşar ve vücutlarının ön kısmı bu arada yerden kalkmış bulunur. Panama ile Kostarika'da çok rastlanan «miğferli şahmeran» (Basiliscus americanus) ile «Guatemala çizgili sahmeranı (Basiliscus vittatus)başlıca iki şahmeran türüdür.
