«Yeşil kertenkele» (Lacerta viridis) en güzel kertenkelelerden biridir. Bu tür duvar kertenkelesi'nden daha az yaygındır ve daha az kurak yerlere rağbet eder. En çok tarlalarda, çayırlık ovalarda, çitlerde ve orman kıyısındaki çalılıklarda rastgelinir. Çok zaman bir hendeğin veya bir derenin kıyısında durur ve tıpkı bir kurbağanın yapacağı gibi suyun dibine dalmaktan çekinmez. Yeşil kertenkele, biteviye yeşil rengi veya siyah lekeli derisi dolayısıyle ancak otlu yerlerde emniyette olacağından, kayalık yerlerde pek görülmez. Yurdunun kuzey kesimlerinde 30, güneyde 50 santim uzunluğunda olur. Bunun üçte biri kafa ile vücuttur. Çok uzun kuyruğu sebebiyle ince yapılı gözükürse de, aslında tıknazdır. Yurdu genellikle Akdeniz'in kuzeyindeki ve doğusundaki ülkelerdir.  İspanya ile Portekiz'de, İtalya'da, Balkan yarımadasında, Avusturya'da, Güney Rusya' da ve Batı Asya'nın büyük bir kısmında çok görülür.
«Çit kertenkelesi» (Lacerta agilis) daha kuzeysel bir türdür. Kuzey, Orta ve Doğu Avrupa'da, Kafkasya' da, Balkan yarımadasının Bulgaristan ve Yugoslavya gibi kısımlarında bulunur. Doğuda Türkisten'a kadar girer. Bilimsel adının «çevik» anlamına gelmesine rağmen, birçok kertenkelelerden daha ağır hareketlidir. Erkeğinin rengine, sırt ortasındaki koyu renkli, geniş bir şeridin dışında yeşil hâkimdir. Uzunluğu 22 santimi geçmez.
15 -18 santim uzunluğundaki «dağ kertenkelesi» (Laeerta vivipara), yumurtalarını hemen hemen yavruların çıkması zamanı gelinceye kadar vücudunda alakoyar. Bunda, en kuzeysel kertenkele olmasının ve dağlarda 3 000 metre yükseklere kadar çıkmasının rolü olsa gerektir.
«Gözlüklü kertenkele» (Lacerta lepida), 60 santim uzunluğunda olabilir. Sırtı mermer gibi damarlıdır, yanlarında ise siyahla çevrili mavi gözler dikkati çeker. Dağ kertenkelesi'nden daha güneysel enlemlere rağbet eder. Sıçan, kertenkele ve yılan gibi iri avlara saldıran vahşî bir türdür. Vahşeti çiftleşmesinde de kendini belli eder, bu arada dişisini çok kere fena halde ısırarak hayatını  tehlikeye  sokar.
Kertenkeleler çok ürkek olmalarına rağmen, esaret hayatına kolay alışır, hatta sahiplerinin elinden yiyecek alacak ve yüzüyle kollarının üzerinde dolaşacak kadar evcilleşebilirler.
«Lacerta» grubuna giren kertenkelelerde pullar ufak ve yan yanadır, buna karşılık Batı Avrupa ile Fas'ta, bazı dillerde «kum koşarları» (Psammodromus) denilen bazı küçük kertenkeleler vardır ki, bunlarda pullar balıklardaki gibi kiremit usulü   önden   arkaya   doğru  Üst  üste
binmiştir. En iri türü 27 santim uzunluğunda olan bu çevik yaratıklar, çorak ve kumluk alanlardaki ot kümelerinin arasında yaşarlar. Korsika ile Sardunya'da bunların yerini, özkertenkelegillerin eri ufakları olan «Algiroides» ler alır. Kuzey Afrika'nın ilginç bir kertenkele türü ise, parmakları pullarla çevrili olduğundan bazı dillerde saçaklı - parmaklıklar (Acanthodactylus) adını taşır.