DALLI BOYNUZSUZ GEYİKLER

MİSK GEYİĞİ

«Misk geyiği» (Mosohus moschiferus), bugünkü geyiklerin en ilkelidir. Bu küçük hayvan Orta Asya'da epey yükseklerdeki ormanlık yamaçlara ve Sibirya'da nispeten daha alçak arazilere rağbet eder. Tibet'e kadar bütün Himalaya'larda ve kuzeyde tâ Kuzey Sibirya içlerine kadarki arazilerde bulunur.
Çoğu zaman yalnız yaşayan misk geyiği, gündüzleri ada tavşanı gibi yüzeydeki bir yuvanın içinde uyur. Bir tabiat bilgini, Doğu Sibirya'nın karları arasında bu geyiğin yuvasını görmüştü. Yuva hâlâ sıcak olduğuna göre, misk geyiği'nin, bir insanın yaklaştığını farkeder etmez sessizce kayıplara karıştığı anlaşılıyordu. Bu geyik karnını doyurmak için ancak akşam saatlerinden sabahın erken saatlerine kadar ortalıkta dolaşır. Gerçek geviş getirenlerden olup likenler, otlar ve yapraklarla beslenir.

Çiftleşme zamanında misk'in rolü:

 Bu geyiğe adını veren misk, çiftleşme mevsiminde karındaki bir bez tarafından salgılanır. Bir tek hayvan 30-32 gram kadar misk meydana getirir. Bu geyiklerin birçoğu, büyük ticarî değeri olan miskleri için öldürülürler.
Çinliler miski lavanta imalinde kullanırlar. Bu bakımdan yalnız üç yaşım aşkın misk geyikleri'nin değeri vardır. Misk geyikleri'nin pek bol olduğu ve misk bezlerinin yerlilere hatırı sayılır bir yıllık gelir sağladığı Kuzey Çin'de, avcılar yalnız yetişkin erkek misk geyikleri'ni öldürmeye dikkat ederler. Çok aranan bu hayvan, bazen yatıkça gövdeli ağaçlara tırmanarak ve sık yapraklı ağaç tepelerinde gizlenerek avcıların elinden kurtulur.
Çiftleşme ocak ayındadır. Haziranda da bir tek yavru dünyaya gelir. İkizler enderdir. Yavrular daha bir yaşım doldurmadan çiftleşmeye hazırdırlar.
Bu hayvanın ilkel sayıldığını söyledik. Safra kesesi vardır, fakat dallı boynuzlan yoktur. İri kulakları, kısa kuyruğu ve yünümsü kalın postu ada tavşanıyla arasındaki benzerliği arttırır. Üst köpek dişleri erkeklerde özellikle uzun olup çok kere 5-7.5 santim olabilir. Kürkü uzunca tüylü, kaba ve dayanıksızdır.
Misk geyiği, göze hoş görünen bir hayvandır. Tatlı bir koyu kahverengi olan postu erkeklerde gri lekeli veya beneklidir. Yavrular beyaz beneklidir. Orta bir erkek omuz hizasında 50-51 santim boyundadır, kaba etleri bölgesinde boyu bundan 5 santim fazladır. Arka bacakları da ön bacaklarından uzundur. Baş ve vücut uzunluğu yaklaşık olarak 90 santimdir, ayrıca minik bir güdük kuyruğu vardır. Hayvanın ağırlığı 10-12 kilo arasında oynar.
Bir de Kore'de ve Çin'de Yangçe nehrinin kıyıları ile adalarındaki alçak çalılık arazide ve kamış yataklarında yaşayan «Çin su geyiği» (Hydropotes inermis), vardır. Dallı boynuzlan olmayan bu küçük hayvan görünüş itibariyle misk geyiği' ne çok benzer. Geyiklerin arasında bir, iki yavru genel kaide ise de, bu tür bir batında beş, altı yavru doğurabilir.