LEŞ BÖCEKLERİ
AT EŞ BÖCEKLERİ» ailesi (Siphidae), çek benzer üyelerden meydana gelmiş bir grup değildir. Aralarında akim almayacağı kadar çok değişik tiplere rastlanır.Uzunlukları da 1,25 milimetre ile 5 santim arasında oynar. Bazıları yassıdır, başkaları değildir. Bazılarının bacakları beş bölütlü, başkalarınınki dört bölütlüdür. Daha başkalarının ise arka bacakları dört, orta ve ön bacakları ise beş bölütlüdür. Bazılarının mükemmel gözleri vardır, daha başkaları mağaralarda yaşarlar ve tamamıyle gözsüzdürler. Birçoklarının, ucu yumrulu duyargaları vardır, başkalarının duyargaları aksine ince ve ipliksizdir. Hepsinin karın bölütlerinden hiç değilse üçü, kanat örtüleri tarafından örtülmemiştir. Fakat bu özellik, kmkanatlüar'm bunlardan başka on beş ailesinde de bulunduğundan, pislik böcekleri'nin tanınmasına yardım etmez. Pislik böcekleri'nin erginleriyle larvalarının çoğu, çürümekte olan etlerle beslenmekle beraber, fongüslerle ve çürüyen bitkisel maddelerle beslenenleri de vardır. Tek tük birkaç tür şeker pancarı, ıspanak v.s. gibi sebzeleri yer. Bir, iki tür fırsatını buldukça sümüklüböceklere, böceklere, hatta kendi cinslerine saldırıp onları mideye indirir. Çok tembelleşen birkaç türün ise karınca yuvalarında rahat bir hayat sürdüğü görülmüştür. Karıncalar, ihtimal yuvanın içindeki döküntüleri temizledikleri için aralarında bu leş böcekleri'ni hoş görürler.
Leş Böcekleri İşlerini Nasıl Görürler:
Bir yerde bir hayvan ölünce, leş böcekleri'nin bunu pek çabuk haber aldıkları, her taraftan gelmeye başlamalarından bellidir. Gitgide daralan halkalar halinde leşe yaklaşırlarken, ucu yumrulu duyargaları, leşin bulunduğu yeri tayin etmek için ileri uzanmıştır. Aradıklarını keşfedince, kendilerini yere bırakır, zarımsı kanatlarını kanat örtülerinin altına katlar ve işlerine neresinden başlayacaklarım kestirmek için leşin üzerinde dolaşırlar. Yer uygun olduğu takdirde, derhal leşin altım kazmaya başlarlar. Fakat arazi sert ve kayalık olduğu takdirde, ölü hayvanın başka bir yere nakledilmesi gerekecektir. Tabiî bunun için, leşin, birkaç çift tarafından sürüklenebilecek kadar ufak olması lâzımdır. İki leş böceği'nin bir fareyi birkaç metre ilerideki kazılmaya elverişli bir toprağa kadar sürükledikleri görülmüştür. Bu kınkanatlılar daima ufakça hayvanları tercih eder, daha iri leşleri başka çöpçülere bırakırlar. Altındaki toprak kazıldıkça, leş göz göre göre çökmeye başlar. Çok geçmeden, kazılan toprakların üzerine yuvarlanmasına müsaade edecek derinliktedir. Leş böcekleri işlerini bitirince, orada çalıştıklarının tek delili olarak, arkalarında sadece ufacık bir alan karışmış toprak bırakırlar. Sıçan iriliğinde bir hayvan 2-3 saatin içinde gömülebilir, bir farehin gömülmesi ise 5-6 saat alır. Leş böcekleri çabuk çalışırlar, zira ağır davrandıkları takdirde, sineklerle başka çöpçüler çok geçmeden leşten hisselerini almaya geleceklerdir. Sinekler, leşin üzeri leş böcekleri tarafından örtülmeden yetişecek olurlarsa, bunun üzerine yumurtalarını yumurtlayacaklar, yumurtalardan çıkan sinek larvaları ise, leş böceği larvaları daha dünya yüzüne çıkmadan bütün yiyeceğini yiyip bitireceklerdir. Gerçek leş böcekleri veya öbür adlarıyle mezarcı böcekler, bir düzine kadar türü bilinen «Necrophorus» grubundandır. Bunların hepsi, 25-45 milimetre uzunluğunda iri kınkanatlılar'dır. Renkleri siyahsa da, her kanat örtülerinin üzerinde bir veya iki kırmızı benek bulunur. Bazılarında benekler birleşerek kırmızı yollar halini almıştır. Birkaç türde, toraks bölgesi altın renkli, incecik kıllarla süslüdür. Adi leş böceği (Necrophorus vespillo), grubunun iyi bilinen üyesidir. «Silpha» grubu üyeleri yassı olduklarından kolaylıkla leşlerin altına ve içine sürünebilirler. Bu leş böcekleri'nin toraks'ları çok kere kırmızı ve sarı renkleriyle süslüdür. Uzunlukları 12 -18 milimetre arasında oynar. Bu grup üyelerinden siyah parıltılı leş böceği (Silpha atrata) ölü veya canü sümüklüböcekler ve benzeri hayvanlarla beslenir. «Silpha opaca» ise, siyah renkli, yassı larvalarının bostanlara dadanmaları sebebiyle zararlı türlerden sayılır. Başka gruplara giren leş böcekleri «Silpha» lardan da daha ufaktırlar ve çürüyen maddelerin, ya da canlı bitkilerin içinde bulunurlar. Aile esasen pek geniş değildir. Sadece 1600 kadar türü bilinir. |