İnka'ların  En  İyi Hizmetkârları:  Lama'lar

«Lama» (Lama glama) İnka için en büyük ihtiyaçtı:

Bu eski insanlar, hayvanın etini yer, yünü sayesinde ısınır, derisiyle kendine ayakkabı yapar, mum yapımında kullandığı yağıyla aydınlanırdı. Lama'nın tüyleri bükülerek ip haline getirilirdi. Hayvanın dışkısı bile ziyan olmazdı. Kurutularak yakıt olur ve İnka'nm evini ısıtırdı. Lama, İnkalarm yüklerini 5 000 metre yükseklere dahi çıkarırdı. (Bu arada, lama'nın yalnız erkeğinin yük hayvanı olarak kullanıldığı ve üç yasından itibaren çalışmaya başladığını da belirtelim.)
Lama'nın kendileri için bir hazine olduğunu anlayan İnka'lar, hayvana çok itina gösterirlerdi. Bir kere onu hiç bir zaman bir sabana veya arabaya sürmezlerdi. Lama'nın sütünü de alamadıktan anlaşılıyor. Hayvanın sütü, Peru yaylalarında seyrek kar yağışlı şubat veya mart aylarında dünyaya gelen tek yavruya ancak yetiyordu.
Çiftçiler hayvanın sırtına ancak hafif yükler yüklerlerdi Yününü kumaş dokumakta kullanır, fakat dövüp keçe haline getirmezlerdi. Etini yerler, fakat yemek listelerinin şaşmaz bir parçası yapmayı düşünmezlerdi. Lama'nın etini şerit şerit keserler ve güneşte kuruturlardı.
Lama'ya bu kadar değer veren İnka'ların, onu, dinsel törenlerde en değerli kurbanlık hayvan sayacakları muhakkaktı. Bu maksatla yalnız erkekten faydalanırlardı, dişi lamaları öldürmek yasaktı. Her Tanrıya ayrı bir lama çeşidi kurban ederlerdi. Meselâ İnka'ların en kudretli Tanrısı Virakoça'ya kahverengi bir lama kurban edilirdi. Krallık otoritesinin sembolü beyaz lama'lar Güneş Tanrı'sma saklanırdı. Karışık renkli hayvanlar ise, gökyüzündeki bulutları temsil ettikleri düşüncesiyle, Gök gürültüsü Tanrı'sma armağan  edilirdi.
Eski çağlarda devenin bu akrabasının evcilleştirildiği tek ülke Peru İmparatorluğu idi. İspanyollar 16. Yüzyılda Peru'ya geldikleri vakit, İnka'lar lama'yı iki bin yılı aşkın zamandır kullanmaktaydılar. Fatih, İspanyollar hayvana «Peruluların koyunu» gözüyle bakmışlardı.

Günümüzde lama'lar:

 Lama, Güney Amerika'nın dört devemsi geviş getiren hayvanının en kuvvetlisi ve en irisidir. Yetişkin bir erkek, omuz hizasında yaklaşık olarak 120 santim boyundadır. Tüylerinin rengi kahverengi veya siyahımsı ile beyaz arasında oynar. Başı, boynu ve bacakları kısa tüylerle kaplıdır, buna karşılık vücudu, ele ipek gibi yumuşak gelen daha uzun tüylerin altında kaybolmuş gibidir.
Kuvveti, iriliği, en sarp yerlerde bile emniyetle yürümesi ve soyunun bolluğu, lama'nın dün olduğu gibi, bugün de mükemmel bir yük hayvanı olmasını sağlar. Maden cevherini dağlardan su yollarına ve deniz kıyısına nakletmekte kullanıldığı yerlerde özellikle değerlidir. Bu hayvanlar en çetin arazide bile günde 20-25 kilometre yol alabilirler. Lama'lar iriliklerine göre, 30-35 kilo ile 100 kilo arasında oynayan yükler taşıyabilirler.
Yük, lama'nın tüylerinden örülen ve yine lama ipleriyle bağlı torbaların içinde taşınır. Sırtındaki yükü fazla bulursa, inatçı hayvan derhal yere çöker ve dövülmesi pahasına kıpırdamaz.