KAYABALIĞIGİLLER VE AKRABALARI

K AYABALIĞIMSILAR» emen bütün dünya ya yaygın bulunmalarına rağmen, çoğumuzun gözünden kaçarlar. Denizin dibinde gizlenmeyi seven ufak ve çekingen yaratıklar olmalarının bunda rolü çoktur. Bahis konusu dip çeşit çeşittir. Hızlı akımlı bir nehrin, ya da bir bataklığın dibi, kumluk bir deniz gibi veya mercan kayalarının çevresindeki bir dip gibi...
Yedi yüz farklı türü bilinen kayabalığımsı'lar (Gobioidei) tuzlu ve tatlı sularda yaşarlar. Bazıları, içlerinde yaşadıkları derenin veya gölcüğün kuruması halinde, yazı çamurun içinde uyuyarak geçirebilirler. Birçoğu, barınak olarak kendilerine canlı süngerlerin içini seçmişlerdir. Kör kayabalığımsüar da vardır, ama Madagaskar ile Batı Âvustralya'daki yeraltı nehirleri, Kaliforniya kıyısındaki kaya oyukları ile karides inleri ve Hint Okyanusu ile Pasifik' teki çamurlu sular gibi devamlı bir karanlık içindeki köşelerde yaşadıkları için, bunların görmeye esasen ihtiyaçları yoktur.
Fakat bütün bu ilginç yaratıklar Batı Hint adalarında yaşayan bir akrabalarının yanında sönük kalırlar. Bu küçük balığın papağanbalığıgiller gibi bazı iri balıkların ağzının içine girme huyu vardır. Orada ne mi yapar dersiniz? Tıpkı Mısır'ın timsah bekçisi'nin timsahların dişlerini karıştırması gibi, o da bu balıkların dişlerini ve diş etlerini temizlemektedir. Bu tür de öbür akrabaları gibi ete düşkündür.
Kayabalığımsılar'ın, gerek tür, gerek sayı bakımından en kalabalık ailesi kayabaüğıgiller'dir (Gobiidae). Bunların, yalnız ilki dikenli olan iki sırt yüzgeçleri vardır. Kuyruk yüzgeçleri yuvarlanmıştır. Karın yüzgeçleri ise göğsün altında birleşerek bir nevi vantuz meydana getirmiştir.
Enlemlerimiz denizlerinde, çok kere ayırt edilmesi güç birçok kayabalığıgil türü bilinir. En irisi 30 santim uzunluğunda olabilen iri kafalı kayabalığı'dır (Gobius capito). Kayabalığıgiller'in en yaygını 12 santimi geçmeyen kömürcin kayası'dır (Gobius niger). En güzel kayabalığı, rengi altın sarısı, uzunluğu ise 10 santim olan sarı kaya balığındır (Gobius auratus). Başka kayabalığıgil türleri arasında azman kaya (Gobius jose), salyangoz kayası (Gobius elongatus), tekir kayası (Gobius cruentatus), tokmak-baş kaya (Gobius ophiocephalus), akın kayası (Gobius quadrimaculatus), tatlı su kayası (Gobius fluviatilis) sayılabilir.