Guano, İnsanlar İçin Altından Daha   Değerli

Guano gübre olarak adi çiftlik gübresinden otuz kere daha tesirlidir. İnka1ar da bunu bildiklerinden guano'yu kuş adalarından gemilerle kıtaya naklederlerdi. Guano böylece, aksi halde çıplak kalacak yamaçlarda bol ekin yetiştirmelerine imkân vermişti. Guanonun, İspanyol fatihlerinin hırsını uyandıran efsanevî altından daha değerli olduğunu söylemek hiç yersiz düşmez.
Guano yataklarının hikâyesi gayet ilginçtir. Humboldt akıntısı, Güney Amerika'nın batı kıyısı boyunca Antarktika bölgelerinden Ekvator yakınlarına kadar uzanan bir soğuk su akıntısıdır. Düşük ısı madenî tuzların ve azot bileşiklerinin vücuda gelmesini kolaylâştıftr. Bunun sonucu olarak, okyanusun dibinde korkunç miktarda minik bitki yığınları vücut bulur. Akıllara durgunluk verecek kadar çok minik canlılar bu bitkilerle, balıklar bu minik canlılarla, karabataklarla başka kuşlar ise balıklarla beslenirler. Güney Amerika'nın batı kıyılarındaki küçük adalar bunun sonucunda milyonlarca karabatakla, sümsükle ve pelikanla kaynaşırlar.
Guano'nun bu kadar tesirli oluşu, Humboldt akıntısının meydana getirdiği düşük ısı sonucunda denizde oluşan elemanları bünyesinde toplamasından ileri gelir. Yüzyıllar boyunca kuş adalarında 30-40 metreden kalın, sertleşmiş guano yığınları birikmiştir.

Humbolt akıntısı guano üzerinde başka bir yönden de önemli bir rol oynar. Buralara normal yağış şartları hâkim olsaydı, guano yığınlarının zamanla sulara sürükleneceğine şüphe yoktu. Fakat suyun düşük ısısı kıyı rüzgârlarını o kadar serin tutmaktadır ki, yağmur yağması imkânsızlaşmaktadır. {Yağmurun normal olarak sıcak havanın yükselerek soğuk havaya çarpmasından ve su buharı şeklinde yosunlanmasından ileri geldiğini hatırlatalım.)
Yedi yılda bir tropikal bölgelerden güneye inen bir sıcak su akıntısı Humboldt'u yolundan etmektedir. Bu olunca, guano yağmur sularıyla sürüklenmekte, kuşların binlercesi de aslıktan ölmektedir. Fakat Humboidt akıntısının çok geçmeden bölgeye tekrar hâkim olmasıyla, bol miktarda guano'nun birikmesiyle sonuçlanan yeni bir yedi yıllık devre başlamaktadır.