GERGEDAN

DEV YAPILI, sevimsiz bir yaratık olan «gergedan», karaların filden sonraki en iri üyesi olmak konusunda su aygırıyla yarış eder. Bundan ötürü'de gergedanın, bütün iriliğine rağmen, uzak geçmişteki atalarının yanında cüce kalacağını kavramak bizim için zordur. Milyonlarca yıl önce Orta Asya'da «Baluchiterium» diye adlandırılan boynuzsuz bir gergedan yaşıyordu. Bu devin omuz hizasında boyu 530 - 535 santim, iri burnunun ucundan kuyruğunun sonuna kadar uzunluğu  10-10,5  metreydi.
Gergedan bugünkü haliyle dahi cüce değildir. İri cüssesi sayesinde arslanların, kaplanların ve başka tabiî düşmanlarının saldırılarından emniyettedir, öyle olunca, gergedanın sakin ve hayatından memnun bir Hayvan olması beklenirdi. Halbuki ne gezer! Genel olarak saldırıcı  hayvanlardan  olmamasına  rağmen, kendisine güvenmeye de hiç gelmez. Pek sinirli olduğundan, en ufak bir tehlike karşısında durup dururken saldırıya geçer. Fakat durumu kavramaya vakit bulursa, kaçıp emniyete kavuşmayı tercih eder.
Gergedan neden anî olarak saldırıya geçer? Bu sorunun cevabını kesin olarak bilen yoktur. Koku alma ve işitme duyguları hayli keskindir. Buna karşılık gözleri pek kuvvetli olmadığı gibi, hayvanın kendi de fazla zeki sayılmaz. Gergedanın paldır küldür saldırısı belki de etoburların şimdikinden daha güçlü oldukları ve her türlü hayvanı kendilerine yem bildikleri eski çağlardan kalma bir içgüdüdür. Gergedanın kendi, yeşil yapraklarla otlardan başka şey yemeyen bir otçuldur.
Gergedanın anî saldırısının merakından, belki de miyopluğundan ileri geldiğini sanan uzmanlar vardır. Başkaları da, hayvanın, yavrularını korumak endişesinde olduğunu ileri sürerler.
Bugün Afrika'nın ve Asya'nın sıcak bölgeleriyle, Endonezya'da gergedana rastlıyoruz. Fakat geçmiş bir devrin kalıntısı olan ve atlarla tapir'ler gibi, tek parmaklı toynaklı memeliler takımına giren bu devler bir zamanlar bütün Kuzey Yanmküresi'ne yayılmışlardır. Milyonlarca yıl önce Kuzey Avrupa ile Asya'da yünlü mamut'un komşusu olan yünlü gergedan, Kuzey Kutbu buzlarının arasında bozulmamış vaziyette bulunmuştur; Bu keşif 1731'de Sibirya'da   yapılmıştır.