GEREZA veya PİSKOPOS MAYMUNU (Coiobus)

Bu maymun, cüppeye benziyen ipeğimsi kürkü yüzünden maymunlar dünyasının aristokrat üyesi olmuştur. Barışsever ve sakin olan bu maymun, hayatını Ekvator Afrikası'nın sık ormanlarmdaki en yüksek ağaçların tepesinde geçirir.
Az daha  nesli  tüketiliyordu: Gereza'nın uzun tüylü kürkü bazı kimseler tarafından piskoposlar'm cüppesine benzetilmiştir. Langurları andıran bu iri, lâkin ince yapılı maymun nadiren yere indiği ve dört ayağının üzerinde yürüdüğü vakit, cüppesi yerleri süpürür. Bu kürkün tüyleri, bölgedeki ağaçların dallarından sarkan beyaz likenlere hayret edilecek derecede benzer. Hayvanın rengi de siyah-beyaz olduğu için, ağaç   üzerindeyken   seçilmesi   pek zordur. Gereza'ların çoğu siyah-beyaz ise de, kızıl renkli bir türü de vardır.
Gereza'yı soğuk gecelerde ısıtan ve böceklere karşı koruyucu bir zırh vazifesi gören kürkü, az daha hayvanın neslinin tüketilmesine sebep oluyordu.
Greza kürkü, geçen yüzyılın sonlarına doğru hanımların şapkalarına ve mantolarına garnitür olarak çok aranmaya başlamıştı. Bu moda meraklılarının yüzünden her yıl iki yüz bine yakın gereza öldürüldü. Hayvanların iki milyonu imha edildikten sonra, Allahtan moda değişti de, maymunun nesli tükenmekten kurtuldu. Fakat yerli sihirbazlar hâlâ da hayvanın kürküne düşkündürler.
Gereza bir hayli ağır olan bu kürküne rağmen ağaçların üzerinde oldukça hızlı hareket eder. Bu maymunların aile grupları gündüzleri yapraklar, goncalar, meyvalar, çiçekler ve tohumlarla kendilerine ziyafet çekerler. Diğer hayvanlardaki gibi, her küçük sürünün ormanda kendine has bir bölgesi vardır. Bu maymunların belli bir meskenleri veya yuvaları yoktur.
Anne gereza tek yavru doğurur. İkiz dünyaya getirdiği görülmemiştir. Yavru küçükken onu kollarının arasında taşır. Yavru da küçük elleri ve ayaklariyle annesinin göğsünün kürküne tutunur. Biraz büyüyünce annesinin sırtına tırmanır.
Gereza, langur'dan bilhassa başparmağının küçüklüğüyle ayırt edilir. Bazı gereza'ların kuyruklarının ucunda bir püskül de vardır. Bakımlı ve temiz olan bu maymun, siyah yüzündeki hüzünlü ifadeye rağmen, herkeste sempati uyandırır.