«Dere kayası», sazangillerin, 15 -18 santim uzunluğundaki bir Avrupa türüdür. Yalnız Yunanistan'da, İspanya'da ve Portekiz'de bulunmaz. Akarsuların ve göllerin diplerinde yasayan bu balık, doğuya doğru gidildikçe Rusya'da, Türkistan'da, Sibirya'da ve Moğolistan'da da karşımıza çıkar. Dere kayası'nın da burnunun alt yüzünde ufak ve hilâl biçimli bir ağzı vardır. Bunun .iki yanında sadece birer bıyık bulunur. Bu balığın yiyeceği küçük kabuklularla yumuşakçalardan, böcek larvalarından, solucanlardan ve balık yumurtalarından meydana gelir. Dere kayaları 1000 - 3 000 yumurtalarını dipteki taşların üzerine veya su bitkilerinin arasına dökerler. Erkekler üreme mevsiminde baştan başa sivilcelerle örtülürler. Dere kayası'nın tavası çok lezzetlidir. Eti aynı zamanda yem olarak da kullanılır.
