ÇUKUR ENGEREKLERİ

ÇUKUR ENGEREKLERİ» Yeni Dünya'nın en korkunç  yılanlarıdır. Uzunluk bakımından Eski Dünya engereklerini geçerler, ağırlıkları ise onlarınkisine eşittir. Fakat hiç birinde Gebon engereğinin muazzam zehir dişleri yoktur.
 240 santim uzunluğunda olanlarının dahi zehir dişleri 2.1 santimi geçmez, halbuki Gabon engereği'nin zehir . dişlerinin 3.8 santim uzunluğunda olduğunu gördük. Böyle bir 240 santimlik canavar çok kere 7 - 8 kilodan ağırdır.
 «Çıngıraklıyılangilller ailesi» ne (Crotalidae) girmekle beraber, asıl çıngıraklı yılanlar gibi kuyruklarının ucunda «çıngırakları» olmayan çukur engerekleri, en ziyade Amerika' larda yaygındırlar. Asıl engereklerle kaynaşan Afrika'da, hiç bilinmezler, Avustralya'ya da ulaşamamışlardır.
Doğu Asya'da Kore'nin güneyinde kalan kısımlarında da bol sayılırlar. Bundan başka Malezya adalarında yaşarlar. Amerika bakırka kafalısı ile «su mokaseni» (Agkistrodon) ile aynı gruptan bir çukur engereği'ne Doğu Avrupa'da Volga nehri ağzına kadar olan bölgelerde rastlanır.
Hayret verici  çukurlar  ve vazifeleri: «Çukur engereği» adı, bu yılanların yüzünde gözlerin  altına rastlayan   çukurların   varlığından   ileri gelir. Bunların yeri türüne göre az', çok ayrılıklar gösterirse de, her zaman vardırlar ve burun deliklerinden bile daha göze batıcıdırlar. Bu çukurların yüzün iki yanında ikinci bir burun deliği olduğu zannıyle La tin Amerika'da çukur engerekleri'ne «Cuatro nariees»  yani  »dört burun deliği» denilir.
Çukur aslında, hemen hemen şeffaf bir zarla birbirinden ayrılan iki odacıktan meydana gelir. Ön oda göz önünde olanıdır. Öbür oda bunun arkasında olup gözün önünde gizli bir deliği vardır. İki çukurun arasındaki zar sinir uçlarıyle beşlidir. Bunun, bütün yılanların yoksun bulundukları kulak zarına benzerliği, çukur engerekleri'nin her yanakta özel bir işitme tertibi geliştirdikleri gibi yanlış bir zanna yol açmıştır. Bu yılanların bir «altıncı duygusu» bile olduğu iddia edilmiştir.
Fakat 1935te Dr. A. Ros'un tecrübeleri, birçok boalarla pitonların dudaklarındaki çukurların ısı  duyar organlar olduğunu ve sıcakkanlı avların varlığını keşfetmelerine yaradığını meydana çıkardı. Başka tabiat bilginleri bu buluştan ilham alarak, gözleri bağlanan çıngıraklı yılanlarla denemeler yapmışlar ve çukur engerekleri'nin de böylece, memeli hayvanlarla kuşların varlığını haber almak için yüzlerindeki çukurlarda bulunan sinir uçlarından yararlandıklarını görmüşlerdir.
Aynı tecrübeler, yüzdeki bu çukurların, çukur engereği'nin, saldırı yönünü tâyin etmesinde de rol oynadığını göstermiştir. Gözleri örtülen bakır kafalı çukur engerekleri, önlerinde tutulan sıcak bir cismin hareketini 150-200 santimlik bir uzaklıktan   izleyebiliyorlardı.
Çukur engerekleri'ndeki zehir mekanizması engerekgillerdekinin eşidir. Üst çenelerde zehir dişlerinden başka diş yoktur, bunlar da her
bir yandan yenilenebilmek için çift yuvaların , içindedir. Bütün zehirli yılanlarda olduğu gibi, bunlarda da damaktaki başka dört kemikte dişler vardır. Yüzdeki çukurların her birinin arkasında, zehir dişlerini taşıyan kemiğin yanında bir oyuk vardır.
Bu yapı ile çukurun kendisi, engerekgillerle çukur engerekgillerini birbirinden ayıran biricik önemli özelliklerdir. Bundan ötürü de bazı zooloji bilginleri engerekgillerle çukur engerekgillerini aynı ailenin alt aileleri olarak ele alırlar.