BİR MORS'UN HAYATI

Kuzeylilerin «balina at» dedikleri mors (Odobenus), fildişlerinden kolayca tanınır. Bu dişler 75-76 santim uzunluğunda olabilirler, 96-97 santim uzunluğunda ve 5 - 5.5 kilo ağırlığında olanları bile vardır. Hem erkeklerde, hem dişilerde fildişi vardır, fakat erkeklerinki daha ağırdır. Muazzam bir yaratık olan mors'un, ihtiyar bir meşinin kabuğu gibi kırışmış, kaba ve tüysüz bir derisi vardır. İri erkekler 300-330 santim uzunluğunda ve 1000 -1500 kilo ağırlığında olabilirler.
«Odobenidae» ailesini meydana getiren mors'lar ayı balıkları'na bazı bakımlardan benzerlerse de bazı bakımlardan benzemezler. Meselâ ayı balıklan'nınkiler gibi yüzgeç ayakları vardır, karada daha çabuk hareket etmek için arka yüzgeç ayaklarını onlar gibi döndürebilirler. Buna karşılık mors'ların, ayı balıklarından farklı olarak, dışta kulakları yoktur.

Bu hayvan ağır ve hantal bir yüzücü olmakla beraber, iri oluşu sayesinde katil balinanın dışındaki talî düşmanlarının çoğundan korunabilir. Okyanus'un dibinde karnını doyurur ve kumu kazıp midye ile tarak gibi kabukluları çıkarmak için fildişlerinden faydalanır. Kabukları arka işleriyle kırar, fakat sonunda onları a etle birlikte yutar. Midenin hareketi ve küçük taşların baskısı ile öğütülen et sindirildikten sonra, boş kabuklar ağız yoluyla dışarı atar.Morsların aile hayatı kulaklı fok' unkinden daha az gürültülüdür, erkekler, dişiler ve yavrular az çok kavga etmekle beraber, grup halinde yaşarlar. Anlaşmazlıklar çoğu zaman
 uyurken rahatsız edilmelerinden çıkar. Mors'lardan biri kazaen yanındakini dürtebilir, rahatsız olan uykucu o zaman borazan gibi bir kükreyişle uyanır ve en yakınındaki komşusuna şiddetli bir tokat indirir, Öbür hayvan bunun üzerine, duyanların  kulak zarlarını yırtabilecek şiddette bir böğürme ile cevap verir ve tokadı iade eder. Böylece bütün koloni allak bullak olur. Dişi mors, çiftleşmeden hemen bir yıl sonra, mayıs veya haziranda yüzen buzların üzerinde bir tek yavru dünyaya getirir. Annelik duygusu kuvvetli olduğundan, yavrusunu
korumak için hayatını feda etmekten çekinmez. Sinirlenen mors, yakınma gelen herhangi bir şüpheli yabancıya saldırır. Erkekle dişi temmuz ayında birbirinden ayrılırsa da, iki cins ağustos sonunda veya eylülde yine bir arada görülür.
Yavru mors hayatının ilk devrelerinde suda annesinin sırtında yol alır ve annesi, yiyecek bulmak için daldığı zaman, yüzgeç ayaklarıyla ona sıkı sıkı sarılır. İki yaşındaki yavru fildişleriyle dibi kazıyıp midyeleri çıkarmaya başlayınca, artık başının çaresine bakabilir. O vakte kadar da devamlı olarak annesinin sütüyle yaşar,
Mors daha çok Kuzey Buz Denizi'nin yüzen buzları ile kayalık kıyılarında yaşarsa da, Ternöv ve Kuzey İskoçya .kadar güneyde de görülmüştür. «Atlantik morsu» ve «Pasifik morsu» olmak üzere iki türü vardır. Mors'lar bir zamanlar derilerinin altındaki yağ tabakası için çok avlanırlardı, ama şimdi sayıları o kadar azalmıştır ki, seferler tertiplenmesinin ticarî bakımdan hiç bir değeri kalmamış gibidir. Eskimolar 1,5 - 7,5 santim kalmağında olabilen mors derisinden çadır ve kayık örtüsü yaparlar. Mors'un eti ve yağı yenilir, fildişleri ise âlet ve oymalarla süslü biblo yapımında kullanılır.