BAŞKA CANLILARIN İÇİNDE YAŞAYAN BİRGÖZELİLER

BİRGÖZELİLER den çoğu, omurgalı olsun, omurgasız olsun birçok canlıların içinde asalak olarak yaşar. Daha önce insan vücudunda yaşayan biri zararlı, bir zararsız iki amip çeşidinden bahsetmiştik. Birgözeli parazitlerden çoğu ccnel olarak üzerinde yaşadıkları canlıya bir zarar vermezler, ama bazılarınnın da öldürücü bir etkisi olur.
Bu öldürücü asalaklardan biri «tripanozoma» (trypanosoma) dır ki, Afrîka'daki uyku hastalığına sebep olur. Bu hayvancık, Afrika'daki antilop'ların vücudunda yasar ve onlara hiç bir zarar vermez. Ancak  bir çeçe sineği antilop'u sokarsa, bu birgözeli yaratık, sineğe geçer; sineğin vücudunda çoğalır. Aynı sinek, bir insanı soktuğu zaman da, tropanosoma'lar insanın kanma karışarak korkunç uyku hastalığına sebep  olurlar.
Yine tripanozoma'nın bir başka çeşidi Afrika ve Asya'da sığır ve atlara musallat olur. Bunların geniş ölçüde ölümüne yol açar. Yani bu çeşitten «layşmanya» (leishmania) denilen birgözeli hem insanlara hem hayvanlara zarar verir. Bunun bir çeşidi Anadolu'da kalaazar hastalığına, bir başka çeşidi de Halep çıbanı'na sebep olur.
Asalak birgözeliler'in en tehlikelisi hiç şüphesiz «malarya» birgözeliler'idir. Başlıca üç çeşidi bulunan malarya birgözelileri atom bombasının sebep olacağı kadar geniş ölçüde insan hayatına mal olmaktadır. Ancak bugün, gelişen tıbbî imkânlar sayesinde malaryanın verdiği zararlar oldukça önlenmiştir.