|
|
Çiftleşme mevsimi:
Hazirandaki veya temmuzdaki çiftleşme mevsimi yaklaşırken Amerika bizonları'nın erkekleri sürüye hâkim olmak için aralarında mücadeleye girişirler. Eşit güçlü iki erkek Amerika bizonu arasında çıkan dövüş üst üste iki gün ve bir gece devam edebilir. Hayvanlar çoğu zaman ikisi de bitkin düşüp dizleri üzerine çökünceye kadar boğuşur, yorgunluklarını aldıktan sonra da dövüşe bıraktıkları yerden devam ederler. Dövüş sona erdikten sonra kazanan erkek hırçınlığını unutarak dişileriyle meşgul olur. Yenilen Amerika bizonu ise gece ve gündüz aralıksız böğürür. Amerika bizonları'nın erkekleri kızdırılmadıkça insana pek ender olarak saldırırlar. Yavrular nisan ile haziran arasında dünyaya gelirler, fakat çoğu, çiftleşmeden dokuz buçuk ay sonra mayısta doğmuş olur. Yavru çoğu zaman bir tanedir, fakat arada ikizlere rastlanır. Yeni doğmuş yavrunun postu hemen hemen sarıya çalan parlak bir esmerdir. Sırtının ortasında koyu kızıhmsı bir şerit dikkati çeker. Annesi tarafından tepeden tırnağa yalanıp temizlendikten sonra, yavru artık titrek bacaklarının üzerine kalkıp ilk sütünü emmeye hazırdır. Hayvanların çoğu daima fırtınaya arkalarını dönerler. Amerika bizonu bu kaidenin dışında kalır. Vücudunun önü arkasından daha iyi örtülü olduğundan, bir. kar fırtınasında bile başını rüzgâra vererek ilerler.
Ormanların ve dağların Amerika bizonları:
Birleşik Amerika'da soyu tükenen Amerika bizonları arasında ormanlarda ve ormanlık tepelerde yaşayan birkaç çeşit daha vardır. Üçüncü bir tür olan «Amerika orman bizonu», «Amerika ova bizonu» ndan daha iri ve daha boyludur. Gerçekten yabani Amerika bizonları'nın bu son üyelerine Kanada'da Kuzey Alberta bölgesinde hâlâ rastlanmaktadır. Bunların yetişkin erkeklerinin omuz hizasındaki boyları 180 santimi geçebilir. Hatta daha da irilerine rastlanabilir. Bu Amerika bizonları, sırtlarının ortasında uzanan enli bir kahverengi şeritten de tanınırlar.
Cortez ile Amerika bizonu:
Birçok kitaplarda, Amerika bizonu'nu gören ilk Avrupalının İspanyol kâşifi Hernando Cortez olduğundan bahsedilir. Cortez, Aztek'lere kargı savaşmış ve 1519'da bugünkü Meksiko şehrinin yerindeki Aztek başkentine varmıştı. Kral Montezuma'nm sarayının avlusunda bulunduğu bîr sırada, kambur sırtlı ve dağınık tüylü garip bir yaratık görerek bunu «çeşitli hayvanların ender rastlanır bir karışımı» olarak tarif ettiği söylenir. Beri yandan Cortez'in adamlarının arasında bulunan Bernal Diaz del Castillo adında başka biri, İmparator Montezuma'nın hayvanat bahçesini teferruatıyla tarif etmişti. Kitabı, Afrika türleriyle ilgisi olmayan kaplanlardan, arslanlardan, tilkilerden, bir çıngıraklı yılandan ve bir sürü rengârenk kuştan bahseder, fakat içinde, Amerika bizonu'nun tarifine uyan hiçbir hayvanın bahsi yoktur. Bundan ötürü Cortez'in,Amerika bizonu'nu ilk defa gören beyaz olarak kazandığı ün pek doğru olmasa gerektir. Buffalo Bili kimdi? İngilizcede Afrika ve Asya su mandalarına «buffalo» denilir. Fakat aynı ismin bazen Amerika bizonlan'ndan bahsedirken kullanıldığı da dikkati çeker. Ünlü Amerika bizonu avcısı Willim F. Cody de Amerika tarihine «Buffalo Bili» adıyla geçmiştir. Fakat bu adı taşıyan yalnız o değildir. Bu ad üzerinde hak iddia eden başkaları da vardır. 1860 yılındaki büyük bir kuraklık esnasında ilk defa olarak «Buffalo» lakabını kazanan William Mathewson sessiz ve iddiasız bir adamcağızdı. Kansas eyaletinin batısında açlıktan kıvranan halka bol miktarda Amerika bizonu eti yedirmek suretiyle bu çevrede ün saldı. Geleneksel Buffalo Bili olan William Cody, bu lâkabı, Kansas Pacific demiryolu Amerika bizonları'nın ülkesinden geçirildiği 1867 yılında kazanmıştı. Demiryolu şirketi Cody'yi raylara zarar veren ve kızılderüileri de bölgeye çeken Amerika bizonları' nı öldürmekle görevlendirmişti. Beyazlar Amerika bizonları'nı öldürmek suretiyle ova kızılderililerini yiyeceksiz bırakmış oldular. Cody' ye «Buffalo Bili» adını yakıştıran demiryolu işçileri olmuştu. «Buffalo» Jones adıyla daha iyi tanınan Albay Charles J. Jones ise hayvanları kementle yakalamaktaki kabiliyetiyle meşhurdur. Afrika'da avcı olarak şöhret yapan bu zatın, Amerika bizonu sürüsünün Yellovvs-tone Parkında toplanmasında büyük payı vardır. 1902'de bu parkın müdürlüğüne atanan Jones, bir Amerika bizonu çiftini araba çekmeye alıştırmış, sonra da bu hayvanları toprağı sürmekte kullanmıştı. |
45-668 |
| Yeni Dunyada Sigirlar |
| Bazi Unlu Sigir Cinsleri |
| Sigir Ailesi |
| Sigirlarimizin Yaban Atasi |
| Su Mandalari |
| Kutsal Sigirlar |
| Yaklar veya Tibet Sigirlari veya Horuldayan Sigirlar |
| Gevirler veya Yaban Sigirlari |
| Gayal veya Mithan |
| Banteng veya Tsaine |
|
|
|